PsychoRPGologia

Zacząłem o tym pisać w swoim pierwszym poście chyba na tym blogu.
Pisałem tam o tym że kluczowym dla powodzenia gry rpg są dwa elementy. Jeśli się o nie zadba z odpowiednią troską i starannością to nie ma bata żeby coś nie wyszło. Przypomnę to równanie

ciekawy scenariusz + postacie posiadające osobowość = udana sesja

Oto cały sekret!
Problem pojawia się jak bliżej chcemy przyjrzeć się temu równaniu. Weźmy na tapetę ot takie proste sformułowanie jak: "osobowość postaci". Albo nawet sam wyraz "osobowość". Czy ktoś z was wie co to jest?
Na moim kierunku studiów poświęcono temu cały semestr a i tak do końca tego nie wyjaśniono. Typowe dla nauk humanistycznych (nauka o rpg też jest nauką humanistyczną) formułowane są ogólne twierdzenia (modele). Powyższe równanie tez jest takim modelem do którego warto dążyć aczkolwiek nikt nie wie jak go w pełni osiągnąć.
Zajmijmy się jednak tą osobowością. Wiki podaje że:

Osobowość – wewnętrzny system regulacji pozwalający na adaptację i wewnętrzną integrację myśli, uczuć i zachowania w określonym środowisku w wymiarze czasowym (poczucie stabilności).

Osobowość jest także definiowana jako charakterystyczny, względnie stały sposób reagowania jednostki na środowisko społeczno-przyrodnicze, a także sposób wchodzenia z nim w interakcje.

Osobowość kształtowana jest przez całe życie, szczególnie w okresie dzieciństwa oraz młodości poprzez wpływ bodźców zewnętrznych w procesie socjalizacji, a także własnej aktywności jednostki. Istotną rolę odgrywają tu również wrodzone cechy biofizyczne.

Tą definicję można rozłożyć na części i pokazać że idealnie pasuje ona do sytuacji sesji rpg:

• ... system regulacji ...- to wszystko to co masz w karcie postaci - cechy
• ...w określonym środowisku ...- środowisko przedstawia ci MG podczas sesji
• ...integrację myśli, uczuć i zachowania ... - to nic innego jak odpowiedź gracza na pytanie MG o to co robi jego postać (myśli, czuje, zachowuje się)
• ... charakterystyczny, względnie stały sposób reagowania ... - gracza na to co opisuje mu MG
• ... a także sposób wchodzenia z nim w interakcje ... - odgrywanie postaci przez gracza
• ... kształtowana jest przez całe życie, szczególnie w okresie dzieciństwa oraz młodości poprzez wpływ bodźców zewnętrznych w procesie socjalizacji ... - czyli historia postaci
• ... Istotną rolę odgrywają tu również wrodzone cechy biofizyczne ... - statystyki
  

Na dzisiaj przygotowałem coś specjalnego. Zaczniemy od burzy a potem napięcie będzie rosło. Nie ma bardziej znanego nazwiska w psychologii jak nasz kochany kontrowersyjny Zygmunt Freud. Postaram się pokazać w jaki sposób to co stworzył ten genialny umysł można wykorzystać aby stworzyć postać z osobowością. W tym celu przekuję na język rpgowy najbardziej znane terminy z jego teorii: ID, EGO, SUPEREGO

To właśnie z tych trzech elementów według wielkiego F składała się osobowość każdego człowieka. Z tych też elementów można stworzyć postać do gry RPG. Oto jak definiuje je Wiki:

ID - "to" zajęło tu miejsce, jakie wcześniej przysługiwało nieświadomości; Freud przedstawił je jako popędowy element psyche, jako instancję nie znającą negacji, czasu ani sprzeczności; tym samym Freud opisał tę strukturę psychiczną, w której zakorzenione są popędy (na przykład popęd głodu i seksualny), potrzeby i afekty (nienawiść, zawiść, zaufanie, miłość). Popędy, potrzeby i afekty są też wzorami ("organami" psychicznymi), za pomocą których postrzegamy w znacznej mierze mimowolnie (nieświadomie), oddając im kierownictwo naszego działania;

EGO - "ja" to instancja znajdująca się na pograniczu "tego" – "ja" za pomocą myślenia krytycznego i norm racjonalnych, wartości i elementów światopoglądu pośredniczy "pomiędzy roszczeniami tego oraz środowiskiem społecznym, zmierzając do celu, jakim jest konstruktywne rozwiązywanie konfliktów psychicznych i społecznych";

SUPER'EGO "nad-ja" to ta struktura psychiczna, w której zakorzenione są normy postępowania zinternalizowane za sprawą środowiska wychowawczego, ideały, role i obrazy świata.

A teraz - jak to się ma do tworzenia postaci? Te trzy elementy to pewne siły które kierują człowiekiem (choć nie do końca bo częściowo człowiek kieruje nimi - to dość skomplikowane i nie chcę w ten temat brnąć). Jest to odpowiedź na pytanie: "Dlaczego moja postać to zrobiła?"
___________________________________________________
ID - "to" - motywy działania są wewnętrzne i niekontrolowane

• Charakteryzuje ona osoby prymitywne i barbarzyńskie ;p
• Takie osoby lepiej radzą sobie w sytuacjach trudnych i ciężkich
• Odwołują się do swoich pierwotnych instynktów
• Schody zaczynają się kiedy trzeba zachować się z odrobiną kultury, wykazać się tolerancją, towarzyskością, elokwencją, dobrymi manierami…
• Zwykle mówią:

Nie wiem, co we mnie wstąpiło
Po prostu musiałem to zrobić
To był impuls
Wewnętrzny głos nakazał mi to zrobić

________________________________________________________________
EGO - "ja" - siłą jest wewnętrzna i kontrolowana; moje własne ego, kontrolowane przez świadomość; samoświadomość

• To typowi indywidualiści święcie przekonani, że znają receptę na świat. Uważają, że wszystko wiedza i że zawsze mają rację. Postawa sztywna, zdecydowana. Egoista.
• Świetnie nadają się do zadań, które wymagają samodzielnych działań (zarówno samotny wojownik jak i dowódca)
• Schody zaczynają się, kiedy popełniają błędy i nie mają racji.
• Zwykle mówią:

Zrobiłem to, bo uznałem to za słuszne
Bo tak chciałem
Bo ja zawsze tak robię

___________________________________________________
SUPER'EGO "nad-ja" - siłą jest zewnętrzna i kontrolowana (bo można wybrać sobie: społeczeństwo, jej normy i zasady)

• To typowi konformiści.
• Często też takie osoby lepiej radzą sobie w sytuacjach społecznych. Bardzo dobrze funkcjonują w grupie (dobry żołnierz)
• Schody zaczynają się kiedy jest sam.
• Zwykle mówią:

Zrobiłem tak, bo wszyscy tak robią
Bo tak się robi
Tak powinno się zrobić
Bo tak nakazuje obyczaj
Bo inni tak chcieli

A teraz rewolucja! Dodam od siebie 3 grosze, element 4ty o którym zapomniał Freud. Czwarta siła sterująca poczynaniami naszej postaci. Czwarta władza osobowości: IGO "ono" - siła boska, nadprzyrodzona. Freud o niej nie zapomniał - po prostu był ateistą i jej nie uznawał (pewnie mu nie pasowało dorównania). My rpgowcy jednak mamy settingi gdzie siły nadprzyrodzone są bardzo widoczne i często jednoznaczne dlatego też pokusiłem sie o sformułowanie tej 4tej siły i uzupełnienie teorii Freudowskiej osobowości:

___________________________________________________
IGO - "ono" siła jest zewnętrzna i nie kontrolowana.

• Charakteryzuje osoby głęboko uduchowione przekonane o ogromnym wpływie abstrakcyjnych sił na losy świata
• Takie osoby lepiej radzą sobie ze sprawami duchowymi i zjawiskami niewytłumaczalnymi. Mało co ich przestraszy
• Schody się zaczynają, kiedy samodzielnie mają podjąć decyzje
• Zwykle mówią:

To była wola boska
To było mi przeznaczone
Głos z zewnątrz nakazał mi to zrobić

Te 4 siły tworzą osobowość postaci i mogą pomóc w odgrywaniu. Podpowiadają jak ma zachować się gracz w odpowiedniej sytuacji. Każda z nich występuje w różnym natężeniu u danego człowieka. Zwykle jedna jest dominująca. Zwykle też jesteśmy w stanie zareagować zgodnie z każą z tych sił (dominująca siła jest przejawiana najczęściej).

I tak można to przedstawić na wykresie (to dla wzrokowców)

Technicznie (jeśli ktoś chce) można by na karcie postaci wrzucić właśnie taki wykresie a gracz określi by na nim swoją postać.

Jest to postać o silnym poczuciu przynależności do społeczeństwa. Czuje swoją indywidualność i najwyraźniej łączy zasady narzucane przez kulturę wraz ze swoją opinią. Jest religijna ale bez przesady. Przede wszystkim wierzy w siłę grupy. Rzadko ponosza ją emocje. Kontroluje swoje popędy. Możliwe że nie lubi religii gdyż odbiera ona władze człowiekowi nad swoim losem. Jest to osoba która lubi czuć kontrolę. Kowal swojego losu. Prawdopodobnie ekstrawertyczna nie stroniąca od kontaktu z innymi. Indywidualista potrafiący odnaleźć się w grupie. Dobry kandydat na lidera lub dowódcę.

Jeśli kogoś zainteresowała ta teoria to zapraszam do eksperymentowania. Komentujcie i oceniajcie. Jeśli zastanawiacie się nad jakimś połączeniem i nie wiecie co z tego wyjdzie to dajcie mi znać a coś napiszę. Albo w druga stronę - macie już jakąś osobowość i chcielibyście aby ją pokazać w pryzmacie tych 4 sił, to też dawajcie a ja postaram sie to jakoś ująć.